و فى امره . . . جدّا : اجتهد و - به الامر : اشتدّ و - فى عيون النّاس جدّا : عظم . . . » در قاموس نيز ، قطع يكى از معانى اين كلمه آمده است . قول مجمع البيان از همه جامعتر و عاليتر است كه در ذيل آيهء 3 سورهء جنّ ميگويد : اصل جدّ بمعنى قطع است ، عظمت را از آن جدّ گويند چون از هر عظمت منقطع است كه مقامش از همه والاست ، پدر بزرگ را جدّ گويند چون در بلندى مرتبهء پدرى از پائينى مقطوع است : بحظَّ و بهره به جهت انقطاع در علوّ شأن جدّ گفته‌اند ، بجدّ خلاف شوخى از آن جدّ گفته‌اند كه از سخيف بودن بريده شده و بتازه از آن جهت جديد گفته‌اند كه در غالب ، زمان بريده شدن آن تازه است . بهر حال : سه صيغه از اين كلمه در قرآن مجيد آمده است : جدّ ، جديد و جدد و دربارهء هر سه بحث ميكنيم . جَدّ 1 - * ( وَأَنَّه تَعالى جَدُّ رَبِّنا مَا اتَّخَذَ صاحِبَةً وَلا وَلَداً ) * جنّ : 3 حقّا كه مقام و عظمت پروردگار ما والاست زنى و فرزندى براى خود نگرفته است . اين آيه از اقوال جنّ است كه در قرآن نقل شده و مراد از جدّ عظمت و مقام است در صحاح و نهايه و اقرب الموارد از انس بن مالك نقل است كه : « كان الرّجل منّا اذا قرء البقرة و آل عمران جدّ فينا » اگر مردى از ما سورهء بقرهء و آل عمران را ميخواند و ياد ميگرفت در نظر ما عظيم ميبود . در نهج البلاغه آمده « الحمد لله . . . و الغالب جنده و المتعالى جدّه » خطبهء 189 و مراد از آن عظمت است در حديث دعاء نقل است : تبارك اسمك و تعالى جدّك ( نهايه ) . جديد 2 - * ( أَ إِذا كُنَّا تُراباً أَ إِنَّا لَفِي خَلْقٍ جَدِيدٍ ) * رعد : 5 آيا آنگاه كه خاك ميشوم آيا در خلقت تازه‌اى خواهيم بود ؟ ! ! اين كلمه هشت بار در قرآن آمده و همه در بارهء خلقت جديد است . جُدَد 3 - * ( . . . وَمِنَ الْجِبالِ جُدَدٌ بِيضٌ وَحُمْرٌ مُخْتَلِفٌ أَلْوانُها وَغَرابِيبُ سُودٌ ) *